Havuç yağıyla güneşlenmek sakıncalı

”Nasılsa doğal bitki özlerinden oluşuyor” düşüncesiyle havuç ve kakao yağı ile güneşlenmek, cilt sağlığı açısından risk oluşturuyor.

Güneş yanıklardan cilt kanserine kadar pek çok probleme yol açan güneşin zararlı ışınları, bronzlaştırıcı yağlar ile birleşince kısa sürede etkisini gösteren ve kalıcı izler bırakabilen deri hasarlarına yol açıyor. Dermatoloji Uzmanı Doç. Dr. Ahu Birol, güneşin cilt sağlığına zararları ve korunmanın yolları hakkında bilgi verdi.

Kıyafet ile korunmanın güneş kremlerinden daha etkili olduğunu belirten Dr. Birol kıyafet ve şapkanın güneş ışınlarına karşı yüzde 25 oranında koruma sağladığını belirtti. Birol, “Markası ve fiyatı ne olursa olsun hiçbir krem kıyafet ile korumadan daha etkili değildir. Açık renkli, pamuklu kıyafetler ve şapka ideal koruma için yeterlidir” dedi.

Birol, yazın havanın bulutlu olduğu zamanlarda bile korumaya ara verilmemesi gerektiğini vurguladı. Güneşlenirken kullanılan havuç ve kakao yağı gibi ürünlerin cilt sağlığı açısından ciddi tehlike yarattığına dikkat çeken Birol şunları söyledi:

YAKICI YAĞLAR GÜNEŞ YANIĞI RİSKİNİ KATLAR“Vücuda temas eden güneş ışınları deri tarafından emilir, bir kısmı deriden yansır, bir kısmı ise parçalanır. Kum, beton, deniz ve kar güneş ışınlarını yansıtmaktadır. Şemsiye altında durulsa bile yansıyan güneş ışınlarından etkilenilmektedir. Havuç ve kakao yağı deriden emilen güneş ışığı miktarını artırarak güneş yanığı riskini yükseltmektedir. Bu şekilde yağ sürüp ardından güneşlenen kişilerde ışık erupsiyonu (kaşıntılı, kırmızı döküntü) gelişme riski de vardır.

GÜNEŞ YANIKLARI 1 HAFTALIK EZİYETE DÖNÜŞEBİLİRGünesin zararlı etkisi akut ve kronik olabilir. Akut güneş hasarı ‘güneş yanığı’ olarak bilinmektedir. Kızarıklık, su toplama, soyulma aşamalarından oluşur. Kızarıklık oluşması 3 güne kadar uzayabilir. Şiddetli kaşıntı ve yanma yakınması vardır. Tedavide ıslak pansuman, aspirin, bazı nemlendiriciler, antibiyotik içeren kremler ve kaşıntıya yönelik bazı uygulamalar önerilmektedir. Şikayetin geçmesi 7 güne kadar uzayabilir. Güneş yanığı gelişen bölgenin çok iyi korunması gerekmektedir. İleriki dönemde bu bölgede deri kanseri gelişebilir.”

GÜNEŞE MAKYAJLI ÇIKMAYINAntibiyotikler ve doğum kontrol haplarının güneş hassasiyetini artırdığını belirten Dr. Birol’un dikkat çektiği bir nokta da makyaj ürünleri oldu. Parfüm, kolonya ya da makyaj ürünü kullanarak güneşlenmenin de güneş lekelerine neden olabildiğini hatırlatan Birol, güneş kremi ile bile olsa bronzlaşmanın kansere davetiye çıkardığına bir kez daha vurgu yaptı:

BRONZLAŞMAK KANSERE NEDEN OLABİLİR“Bronzlaşmak derinin gösterdiği bir savunma mekanizmasıdır. Güneş koruma kremi ile bronzlaşmak sadece güneş yanığı oluşması olasılığını azaltmaktadır. Ancak kronik dönemde ortaya çıkacak deri yaşlanması, deri kanseri, güneş hasarı, güneş lekelerinin oluşma riskini ise artırmaktadır. Amaç güneş kremi kullanarak bronzlaşmamayı sağlamak olmalıdır.

KREMİN KORUYUCULUĞU CİLT TİPİNE GÖRE DEĞİŞİYORGüneş kremi sürülmeden vücutta 30 dakika içinde kızarıklık ortaya çıkıyorsa, 15 faktörlü krem kullanıldığında bu süre 30-15 dakika olmaktadır. Güneş kreminin koruyuculuğu; kişinin deri tipine, uygulanan miktara, uygulanan aktiviteye (sık yüzmek, fazla terlemek) bağlı olarak değişiklik göstermektedir. 8 güneş koruma faktörlü bir krem deriden D vitamini sentezini yüzde 95 oranında azaltmaktadır. 15 faktörlü bir krem ise bu oranı yüzde 98 olarak artırmaktadır."

Dermatoloji Uzmanı Doç. Dr. Ahu Birol, haftada iki kez güneş koruma faktörü olmadan 10 dakika el, yüz veya gövdeye alınacak güneş ışığı D vitaminini sentezlemek acısından yeterli olacağını sözlerine ekledi.

Güneş düşman değil dost olsun

Korunmasız güneşe maruz kalanlarda meydana gelen lekelerin cilt kanserine neden olabileceğini belirten Dermatolog Makbule Dündar, D vitamini için çok az güneş ışığının yeterli olabileceğini söyledi.

Özellikle açık tenli kişiler güneş lekeleri açısından daha fazla risk taşıyor. Yıllar içerisinde korunmasız güneşe maruz kalmanın özellikle yüzde ve el üzerlerinde koyu renkli lekelenmelere yol açtığını belirten Dermatoloji Uzmanı Dr. Makbule Dündar, “Güneş maruziyeti devam ederse deride kabarık, koyu renkli kabuklu (aktinik kerataz) değişiklikler görülür. Bu değişiklikler, güneşe maruz kaldıktan yıllar sonra ortaya çıkar. Bu tip lezyonların üzerinden cilt kanseri gelişme olasılığı mevcuttur” dedi.

İKİ SAAT ARA İLE GÜNEŞ KORUYUCU Güneş lekelerinden ve çillenmeden korunmanın en etkili yolunun hem UVA hem de UVB’ye karşı koruma içeren en az spf 30 olan bir güneş koruyucu kullanmaktan geçtiğini belirten Dündar, “Güneş koruyucu eğer tüm gün dış ortamda kalınacaksa 2 saat ara ile yenilenmelidir. Saat 11.00 – 15.00 arası güneşlenmek amacıyla kesinlikle dışarı çıkmamak gereklidir. Güneşe bağlı cilt yaşlanması ve güneş lekelerinden korunmak için yaz–kış güneş koruyucu kullanmayı günlük bakımın bir parçası haline getirmek gereklidir” diye konuştu.

TEDAVİNİN BAŞARISI LEKENİN DERİNLİĞİNE BAĞLIGüneş lekelerinin günümüzde özellikle sonbahar ve kış aylarında lazer uygulamaları, kimyasal peeling uygulamaları ile tedavi edildiğini açıklayan Dündar, şunları kaydetti: “Uygulamalar leke tipine bağlı olarak seçilmektedir. Hafif lekelenme durumunda ve seans aralarında değişik renk açıcı madde içeren kremler uygulandığı zaman mutlaka sabah güneş koruyucu kullanılmalıdır. Deniz–havuz tatili süresince renk açıcı krem kullanmamakta fayda vardır. Güneş lekelerinin tamamen geçip geçmemesi lekenin derinliğine bağlıdır. Yüzeysel lekeler renk açıcı kremler, lazer ve kimyasal peeling uygulamaları ile tamamen geçer, derin lekeler ise tamamen geçebilmekle birlikte bazen hafif şekilde kalabilir. Güneş lekeleri geçse bile hiçbir zaman güneş koruyucu kullanmayı bırakmamak gerekir.”

"D VİTAMİNİ İÇİN BRONZLAŞMAYA GEREK YOK"Son zamanlarda yapılan çalışmalar sonucu, en önemli cilt kanseri tipi olan ‘melanom’ ile UVA arasında ciddi bağlantılar olabileceğini düşündüren bulguların ortaya çıktığını da ifade eden Dündar, şöyle devam etti: “Güneş ve solaryum kaynaklı ultraviyole radyasyonu deri kanserine neden olabilir. Eskiden radyasyonu deri kanserinin güneş yanığı ile ilişkili olduğu düşünülürken günümüzde yanık oluşturmayan orta düzey bronzlaşmanın da kansere neden olabileceği bilinmektedir. Ultraviyole radyasyonu deriyi yaşlandırmada en önemli faktördür. Uzun süre korunmasız güneşe maruz kalanlarda deri kalınlaşır kaba bir görüntü oluşur, kırışıklıklar hızla artar. Güneş ışınlarının en önemli faydası D vitamini sentezindeki rolleridir. Ancak vücudun D vitamini sentezleyebilmesi için çok 

Parfümü cildinize sıkmayın.

Leke tedavileri, gelişen teknoloji ile daha kolay olmaya başladı. “Ozon tabakasının yırtılmasıyla birlikte güneşin zararlı ışınları lekelerin tekrarlamasına neden oluyor” diyen Dermatolog Dr. Yasemin Fatih Amato, lekelerin nedenlerini ve çözümlerini anlattı.

Doğum lekeleri

Doğum lekeleri her hamilelik sırasında kendini tekrarlar. Özellikle doğum kontrol hapları ve hamilelik sırasında oluşan bu lekeler hormonsal değişimlerin melanin pigmentinin aşırı üretilmesine sebep olur. Bu artış özellikle güneş ile doğrudan temas içerisindeki yanak, alın ve çene gibi yerlerde büyük lekelerin oluşmasına ve her hamilelik sırasında tekrarlamasına neden olur.

İlaçların yan etkisiyle oluşan lekeler

Sık kullanılması zorunlu, ağızdan alınan bazı ilaçlar ve bölgesel sürülen bazı kimyasallar nedeniyle vücut üzerinde lekeler meydana gelebilir. Sistematik ilaç alınıyorsa eğer ağız veya iğne yoluyla vücudunuzun her bölgesinde görülebilir. Bölgesel ilaç alımlarında, krem, losyon, sprey ve damla gibi bu durumlarda bölgesel kızarıklıklar, yanıklar ve lekeler oluşabilir.

Klasik güneş lekeleri

Özellikle güneşe doğrudan ve sıkça maruz kalan kişilerde oluşan bu durum aslında cildimizin kendini korumak amacıyla kalınlaşması ve fazla melanin pigmenti üretmesinden kaynaklanır. Bu artış ile belirli bölgelerde leke şekli ortaya çıkar.

Çiller

Yanak, alın ve çene bölgesinde daha sık gördüğümüz bu lekeler açık veya daha koyu renkli olabilirler. Genelde ilkbahar ile başlayıp, yazın en fazla seviyesine çıkan bu lekeler, kış ile sönerler.

Lentigo

Güneş nedeniyle ortaya çıkan şekline solar lentigo denirken, ilerleyen yaşlarda yaşa bağlı olarak karşılaşılanlarına senil lentigo denir. Boyutları 2-20 cm aralığında olan bu açık kahverengi ile siyak renkli lekeler sistematik bazı hastalıklarla birlikte görülürler. Yaşlılarda her iki tipi de aynı anda görülebilir. Bu durumda lekeleri almak hastayı gençleştirir.

Lekelerin nedenleri ve çözümleri

- Hamile kadınlarda doğum kontrol ilaçları, hormonlu sipiraller, adet geciktiricileri leke yapabilmektedir. Bu yüzden anne adayları daha dikkatli olmak zorundadır. Halk arasında hamilelik maskesi denilen ve yüzü kaplayan bu kahverengi lekeler, aslında doğum sonrası depresyonlarından biridir. Bu tarz lekelerin ortadan kaldırılması için uzun tedavi seansları gerekir.

- Yazın kullanmak zorunda kaldığınız tüm ilaçların prospektüslerini okuyunuz. Çünkü birçok ilaç ışık duyarlılığı nedeniyle lekelenmeyi artırır. Bu yüzden ilaç duyarlılığına dikkat etmelisiniz.

- Tahriş edici işlemler dediğimiz, ağda, kese, peeling gibi işlemler sonrası güneşlenmeyin. Çünkü lekelenmeleriniz güneş nedeniyle doğrudan artar.

- İçerisinde alkol bulunan parfüm, tonik ve kolonya lekelenmeyi artırır. Yazın parfümünüzü doğrudan derinize değil saçlarınıza sıkın. Dikkat edin birçok kadın ve erkekte lekeler parfüm sürülen boyun ve etrafında görülür.

- Mor olan gözaltları güneş koruyucusu ve gözlük kullanılmazsa eğer var olan şikayetleri artacaktır.

- Su sporları ile uğraşanlar ve denizde aşırı kalanlar lekelenme konusunda en büyük risk grubundadırlar. Aynı zamanda bu gruba dağcı ve doğa yürüyüşlerini sevenleri de katabiliriz.

- Sık araç kullanan kişilerin elleri lekelenir, bu kişiler koruyucu kullanmalıdır.

- Esmer tenli kişilerin lekelenmesi sarışınlara göre daha fazladır. Ve tedavileri zor, uzun bir süreç alır. Esmer olmak güneş yanığı olunmasını engeller ama leke tedavisi için dezavantajdır.

Unutmayın, artan leke şikayetleri ile cilt kanserlerinde son yıllarda artış vardır. Bunun nedeni aşırı ve bilinçsiz güneşlenmedir. Bu tarz leke tedavileri için uzman kişilerden yardım almalısınız. Bilinçsiz müdahaleler lekeleri iyileştirmediği gibi artmasına da neden olabilir. En son çare olarak uyguladığımız lazer tedavilerini ancak krem ve peeling uygulamalarının cevap vermediği durumlarda öneriyoruz.